آقای دکتر محمود احمدی نژاد رئیس جمهور دوره های نهم و دهم کشورمان، دیشب از طریق رسانه ملّی، از مردم خداحافظی و از آنها حلالیت طلبید. ایشان در نوع خود پدیده ای جالب در عالم سیاست بودند. هشت سال در میان مردم و با مردم بودن و برای آنها  دویدن، کار کمی نیست. خاصّه با شرایطی که ایشان داشتند؛ بعید می نماید؛ هیچ رئیس جمهوری، توان چنین تحرّکی را بتواند از خود بروز دهد. تعداد سفرهای استانی ایشان بویژه همراه با هیأت دولت و مصوّبات آن، سفرهای خارجی که به نحو تحسین برانگیزی همه ی آن به انجام کار و کار می گذشت؛ تعداد ملاقاتهای مردمی و امثال آن از وی سیاست مداری منحصر به فرد در اذهان ساخته است. اعتقاد به گردش نخبگان و جوانگرایی، ساده زیستی، باز توزیع ثروت و در آمد ملّی و کاهش فاصله ی طبقاتی، توجه به عمران و آبادانی سراسر کشور بویژه مناطق محروم و قشرهای فقیرترمردم در حواشی شهرها و روستاها، انجام طرحهای عمرانی گسترده در کشور از احداث بزرگراهها و تونلها گرفته تا راههای روستایی، ساختمان سازی و طرح مهر با بیش از چهار میلیون و سیصد هزار مسکن برای خانواده های فاقد مسکن، سد سازی و... و پیشرفتهای علمی و فنّی در زمینه ی هسته ایی و فضایی و نظامی، از ایشان اسطوره ای بی نظیر در اذهان عمومی، ترسیم نموده است.

این همه تحرّک  و درگیر شدن مستقیم رئیس جمهور و هیأت دولت در کارهای ریز و درشت، از یک منظر حاکی از حرص و ولع رئیس جمهور برای ارائه خدمت به  کشور و مردمی است که به آنها علاقه داشت و از منظری دیگر حاکی از ضعف مزمن دستگاههای اداری و دیوان سالاری ناکارآمد موجود است. اگر نظام اداری کشور و نیروی انسانی و مدیریت میانی و فنّی آن از شایستگی لازم برخوردار بودند؛ نیازی با این همه تلاش فیزیکی طاقت فرسا نبود و بسیاری از تصمیماتی که شخص رئیس جمهور و هیأت وزیران اتّخاذ نمودند، در سطوح پایین تر قابلیت بروز و اجرا داشتند. در تاریخ ایران هیچ دولتی به اندازه ی دولتهای نهم و دهم مصوّبه نداشته است.

در بعد سیاست خارجی، وقوع انقلاب اسلامی و جنگ تحمیلی، به طبع موجب جهت گیریها و پیامدهای خاص برای کشورمان شده است. دشمنی دولتها ی مرتجع منطقه و آنچه که در اصطلاح جبهه ی استکبار به سرکردگی  ایالات متحده ی آمریکا و برخی کشورهای اروپایی، خوانده می شود؛ از جمله پیامدهای مزبور است. اگر انقلاب اسلامی و اهداف آرمانی آن بر حق است در این صورت ضروری است برای تحقّق آرمانهای آن کوشید. مع هذا، باید مراقبت نمود که جزمیّت برآرمانهای انقلاب موجب تحجّر و بازماندن چرخ انقلاب و نظام برآمده از آن، از حرکت نشود. تداوم هشت سال دفاع مقدّس با شعار جنگ جنگ تا پیروزی که در آزادی مناطق اشغالی کشور و اماکن متبرّکه عراق از لوث وجود بعثیان متجاوز و آزادی قدس شریف از چنگال صهیونیسم،  تجلّی می یافت؛ چه امری موجب پذیرش قطعنامه 508 سازمان ملل متّحد گردید؟

  در برخورد بامشکلات پدید آمده در ارتباط با دولت ایالات متّحده ی آمریکا و متّحدانش،  از جمله اعمال تحریمهای بی سابقه  و پیامدهای ناگوار آن در زندگی مردم عادی کشورمان ، چهار حالت قابل تصوّر است:

1.     ادامه روند کنونی تا زمانی که همه ی توان و تحمّل مردم و کشور به پایان برسد و در انتهاء بی قید و شرط تسلیم خواسته های دشمنان شویم یا تمام قوای دشمنان تحلیل رفته، آنها بی قید و شرط تسلیم خواسته های ما شوند.

2.     تجدید نظر جبهه ی مقابل در مواضع کنونی خود و کوتاه آمدن در برابر خواسته های ما و دست برداشتن از دشمنی های خود با انقلاب اسلامی و قطع حمایتهای خود از رژیم اشغالگر قدس.

3.     تجدید نظر مسئولان و مقامات عالیه کشور در مواضع فعلی که این امر حتّی ممکن است انجام برخی تغییرات و اصلاحاتی را در قانون اساسی کشور ضروری نماید.

4.     با حفظ شاکله اصلی نظام و انقلاب،  بدون مطلق نگری، در برخی موارد بطور موقّت و تاکتیکی کوتاه آمده، در صورت لزوم در برابر لغو تحریمها و مانند آن، از اصرار بربعضی خواسته ها تا تغییر اوضاع و احوال و بهبود شرایط و فراهم آمدن مقدّمات امر، اغماض نماییم. به هر حال در عالم سیاست و بویژه روابط بین الملل، دوستی و دشمنی دائمی نمی تواند مصداق داشته باشد. از بین بردن همه ی ستمگران عالم یا قدرترین آنها اگر برای ما امکانپذیر باشد باید همان کار را انجام دهیم و در غیر این صورت به حکم الضّرورات تبیح المحظورات، می توان در مواردی با به تأخیر انداختن تکلیف مزبور تا هنگام فراهم شدن شرایط لازم  صبر و انتظار در پیش گرفت. دین و خاصّه مذهب شیعه، مذهب مبتنی بر عقلانیت است به گونه ای که عقل را از منابع اساسی استنباط احکام دانسته است. استفاده از تقیّه در حدودی که مجاز است و نیز توسّل به قواعدی نظیر نفی عسر و حرج و ردّ تکلیف مالایطاق که منصوص در قرآن کریم است و سنّت معصومین علیهم السّلام شبیه صلح حدیبیه وصلح امام حسن(ع) و قواعد حفظ مصلحت اهمّ  و دفع افسد به مفسد، امکان  بروز انعطاف  لازم در معاملات و مذاکرات سیاسی و بین المللی را در اختیار مسئولان بلند پایه کشورمان  قرار داده است. در ارتباط با اشغال افغانستان و عراق و استقرار دولتهای جایگزین طالبان و صدام حسین معدوم ونیز وقایع چچن و قره باغ و کشتار مسلمانان چین و برمه و نیز قتل عام شیعیان در مناطق شیعی عراق و سوریه و پاکستان و حتّی اخیراً مصر، به دست وهابی های تکفیری هم مسئولان کشور و هم مراجع عظام تقلید همواره مواضع متین و استواری داشته اند و ضمن محکوم نمودن جنایات مزبور مردم را از برخوردهای کور و انتقام جویانه که موجب تفرقه و تضعیف بیش از پیش امّت اسلامی و تقویت جبهه ی دشمنان شود بر حذر داشته، ایشان را به صبر و پایداری توصیه و رهبری نموده اند.

به هر حال آقای دکتر احمدی نژاد تنها مقام صلاحیت دار و مجاز برای حل مشکلات موجود نبودند و نسبت دادن تمام مشکلات به ایشان امری به دور از واقعیّت است. در زمان دولت اصلاحات  و ماقبل آن نیز مشکلات ایران و آمریکا و فلسطین و ... حل ناشده باقی ماند و در اواخر مسئله ی هسته ایی نیز به آنها اضافه و تشدید گردید. با توجّه به ساختار کنونی نظام اسلامی، شرایط اقتضاء می نماید، مسئولان ذیصلاح نظام چاره اندیشی  و راههای ممکن و قابل قبولِ برون رفت از شرایط بحرانی کنونی را مشخّص نمایند.

با توضیحات فوق، به نظر می رسد تنها را حل قابل قبول، صرفاً را حل چهارم  می تواند باشد. زیرا همانگونه که در سخنان اخیر رهبری معظّم انقلاب نیز، در جمع دانشجویان مطرح شد؛ آرمان گرایی بدون توجّه به واقعیّات معقول نیست و تسلیم  محض واقعیّات موجود شدن نیز به دور از شئون و کرامت انسانی است. بنابراین، آرمان گرایی با واقع نگری امری مطلوب و معقول تواند بود. اگر از راههای سهلتر و کم هزینه تر می توان به آرمانها دست یافت، چه ضرورتی دارد با تحمّل رنجها و هزینه های غیر ضروری، راه کوتاه را طولانی تر و سخت تر نمود؟  به هر حال برای آقای دکتر حسن روحانی رئیس جمهور دوره یازدهم کشورمان، از صمیم قلب آرزوی توفیق از جانب خداوند عالمیان مسئلت داریم.